Turski period (1866-1879)

Opća bolnica Sarajevo ima veoma dugu tradiciju. Nastala je još u 19. vijeku, tačnije 1866. godine. Od tada do danas prošla je kroz mnoge istorijske epohe - turska vremena, austrougarski period, vremena obiju Jugoslavija pa sve do današnje Bosne i Hrecegovine.

Osnovao ju je, kao tursku vojnu bolnicu, Topal Šerif Osman-paša, koji je postao bosanskim velikim vezirom 1860. i nakon osnivanja Bosanskog vilajeta, prvi valija 1865. U Sarajevu je pokrenuo i prve stručne i srednje škole, prvu štampariju u Bosni i Hercegovini, podigao biblioteku i čitaonicu.

Za vrijeme turske vladavine u BiH vojnici su liječeni po iznajmljenim privatnim kućama sve do dolaska Topal Šerif Osman-paše, koji je uokviru sprovođenja reforme turske armije počeo izgradnju bolnice 1866. godine. Zajedno sa građanskom bolnicom koja se počela graditi nešto ranije, to su bile jedine dve bolnice na teritoriji BiH. Za svoje doba ta turska vojna bolnica je bila građevinski savremeno koncipirana. Sagrađena je na zemljištu od otkupljenih bašći u mahali Magribija i nekoliko kupljenih kuća od porodica Ćankarević, Grbić, Šahmanija i građana Smail-age Badžhanedžije i Buzare Mula Abdije. Locirana je između sadašnje Titove i Kranjčevićeve ulice i do agresije na BiH očuvala je uglavnom svoj prvobitni izgled i pored mnogobrojnih prepravki. U toku agresije je uništena. Glavni objekat je projektovao makedonski neimar Andrija Damjanov, a gradnju i sporedne objekte vodili su Splićani Moise i Lindarovć. Gradila se od čvrstog materijala veličine 40/60m². Imala je svoj vodovod i kanalizaciju, što je u to doba bila rijetkost, a u njoj je otvorena i prva savremena apoteka u BiH. Vodili su je vojni turski ljekari koji su bili školovani uglavnom u austrougarskoj monarhiji i primjenjivali u tretmanu bolesnika iskustva evropske medicine. Tu su liječeni isključivo turski vojnici i starešine i nije imala nikakav uticaj na zdravstveno stanje stanovništva u BiH. 

Austrougarski period (1879-1914)

U periodu austrougarske dominacije na ovim prostorima Cirkularnom naredbom od 10. augusta 1879. (vojni br. 4203), "Njegovo carsko i kraljevsko Veličanstvo najmilostivije je izvoljelo odobriti najuzvišenijom odlukom od 4. augusta 1870 :
1. da se 1. septembrom 1879. u Sarajevu i Mostaru uspostavi po jedna garnizonska bolnica, skupa sa sanitetskim odjeljenjem i apotekom, koje će nositi br. 25, odnosno broj 26.
2. da se odgovarajući broj ljekara, sveštenika, trupnih računovođa i apotekarskih činovnika, zatim armijskih oficira i oficira i ljudstva sanitetske trupe vodi iznad propisanog mirnodopskog stanja, prema pretpostavljenom stanju novih ustanova i odjeljaka, s odgovarajućim organizacionim odnosima."

Time je nasleđena turska vojna bolnica postala Garnizonska bolnica broj 25. Godine 1897. ova bolnica se sastojala od dva kompleksa zgrada koje je dijelila ulica Sušica (sadašnja Kranjčevićeva). Jedan kompleks se nalazio u zatupljenom trouglu kojeg čine dvije komunikacije, ulica Gornja Hiseta (sadašnja Titova) i Sušica. Ovaj kompleks je sadržavao glavnu zgradu, oficirsku bolesničku baraku, baraku kuhinje i kupatila, zatim razne male objekte koji su služili kao radionice, magazini materijala i sl.

Drugi kompleks je ležao na obronku Gorice, sjeverno od ulice Sušice. Sastojao se od pet vojničkih bolesničkih baraka, barake mrtvačnice i peći za spaljivanje.

Organizacija bolnice bila zasnovana na paviljonskom sistemu. Bila je namijenjena isključivo vojnim potrebama sa vojnim austrougarskim ljekarima.

Vrijeme Kraljevine Jugoslavije (1914-1945)

Između dva svetska rata (vrijeme Kraljevine Jugoslavije) izgrađen je još jedan paviljon, ali u namjeni i ulozi bolnice bitno se ništa nemijenja. Iako je tada imala 18 vojnih ljekara, što je za to doba predstavljalo dobru kadrovsku popunjenost, radila je isključivo za potrebe armije, kao armijska bolnica 2. vojne oblasti. Sastojala se iz stare turske bolnice i pet paviljona u Kranjčevi}evoj ulici, a imala je: hirurško, interno, zarazno, kožno-venerično, očno, ORL, prijemno odeljenje, rentgen, laboratorij, prosekturu, biblioteku, zubnu stanicu, apoteku i pozadinske organe (kuhinja, radionica, perionica, magacini, štale, garaže itd.). Normalni kapacitet joj je iznosio oko 400 kreveta. Već u to doba se osjeća dotrajalost zgrada u kojoj je bila smještena bolnica, kao i njihova nepodobnost za razvoj savremene medicine.

Takvu bolnicu je naslijedila NDH i u vremenu od 1941. do 1945. nema nekih bitnih promjena. U bolnici se liječe domobrani i ustaše, a imala je jedno malo odjeljenje za zarobljenike (partizane). Interesantno j e da se u ovoj bolnici nisu liječili njemački vojnici. Kapacitet joj se proširuje na 800 kreveta bez proširenja smještajnog prostora. Sve više se osjećala dotrajalost pojedinih objekata, no i pored toga su rađene samo najnužnije opravke.

SFRJ (1945-1992)

Od 1945. (vrijeme nove Jugoslavije) smeštajni uslovi i oprema bolnice su se sporo i teško popravljali.
Godine 1958. hirurško, očno, ORL, rentgen odeljenje i bolnički laboratorij su dobili pristojan smještaj u novoizgrađenoj zgradi, koja će u konceptu nove bolnice biti adaptirana za polikliniku.

Godine 1960. stara turska bolnica, iako dotrajala, adaptirana je u polikliniku, ATD i dječiji dispanzer, pa je na taj način obezbijeđeno više mogućnosti za njihov rad.

1967. godine, po iseljenju Uprave bolnice u napušteni studentski dom u krugu bolnice, neuropsihijatrijsko, dermatovenerološko i zarazno odjeljenje su dobili uslovniji smještaj u paviljonu, koji je izgrađen za vreme stare Jugoslavije.
Godine 1961. adaptirana je baraka za smještaj odjeljenja za fizikalnu terapiju i rehabilitaciju, a vremenom je bila relativno dobro opremljena potrebnim aparatima, tako da je zadovoljavala potrebe bolnice iz te specijalnosti.
Mada nedovoljno i sporo, modernizovala se i medicinska oprema bolnice, zadovoljavajući u dobroj meri savremene zahtijeve dijagnostike i terapije.

No sve to nije bilo dovoljno. Ulagana su ogromna sredstva u popravke sve dotrajalijih zgrada, ali problem smještaja i modernizacije bolnice ostajao je i dalje neriješen, kočeći sve više daljnji stručni razvoj bolnice. Zbog toga je odlučeno da se izradi nova bolnica, na kojo su radovi otpočeli 1973. godine. Njena izgradanja dovršena je 1979. godine. Time je bolnica dobila sadašnji izgled. Kapacitet joj je bio 420 kreveta. Pored vojnih lica u njoj su se liječili i civili. Obezbje|ivala je primarnu, sekundarnu i djelimično tercijarnu zdravstvenu zaštitu.

Bosna i Hercegovina (1992-1995)

1992. godine, sa početkom agresije na BiH, OBS se, tada pod nazivom Državna bolnica “Sarajevo”, našla u neposrednoj blizini prve ratne linije.
Iako u vrlo teškim uslovima, bez osnovnih energenata, sa smanjenim brojem osoblja, uz minimalne količine lijekova i hrane, bolnica je i dalje radila.

Za vrijeme agresije liječeno je preko 8.000 ranjenih sugrađana i izvedeno oko 11.000 većih operacija. Kroz našu polikliniku prošlo jepreko 90.000 vanjskih pacijenata kojima je urađeno preko 1,400.000 medicinskih usluga. Porođajno odjeljenje je asistiralo pri porađanju 6.000 trudnica.

RANJENI GRAĐANI SARAJEVA LIJEČENI U DRŽAVNOJ BOLNICI "SARAJEVO" U PERIODU 1992 – 1995

UO = urgentno odjeljenje

BROJ VEĆIH OPERACIJA I MALE HIRURGIJE U DRŽAVNOJ BOLNICI "SARAJEVO" U PERIODU 1992 – 1995

Bolnica je pogođena sa oko 200 teških projektila. Sve zgrade su teško oštećene. Oprema takođe.

Na svim odjeljenjima medicinska oprema i instrumenti, koji nisu bili uništeni, bili su istrošeni zbog velike frekvencije korištenja. Tehničko osoblje je nastojalo da ih osposobi koliko je to bilo moguće, a kad su se iscrpile rezerve, morali su od postojeće opreme koristiti dijelove da bi druga mogla da funkcioniše. Mnogim aparatima bili su potrebni specijalni dijelovi i profesionalci za njihovo ugrađivanje. To je bilo moguće ostvariti samo uz pomoć donatorskih organizacija. Rezerve specijalnih materijalia potrebnih za ortopediju, veskularnu, neuro i rekonstruktivnu hirurgiju, a isto tako za očno odjeljenje, anasteziju i intenzivnu njegu, te rtg, laboratoriju, sterilizaciju i transfuziju takođe su bili brzo na izmaku. Zahvaljujući humanitarnim organizacijama, WHO i drugim donatorima, te vlastitim snagama, Bolnica je i dalje mogla da radi.
Iako se često u tom periodu radilo na granici ljudskih mogućnosti, to je ujedno bilo vrijeme formiranja našeg imidža - da je ovo institucija kojoj se vjeruje.

Bosna i Hercegovina (1992-1995)

Već u oktobru 1992. godine radilo se i na redovnoj registraciji lokaliteta i obima oštećenja na bolničkim objektima. Intenzivirane su i aktivnosti na projektovanju sanacije i rekonstrukcije.

Bolnica je bila uključena i u projekat FMZ - ”Esential Hospital Service”. To je projekat koji je obuhvatao građevinsku sanaciju, rekon- strukciju i opremanje bolnice. Od 1998 do 1999. to je i realizovano zahvaljujući donacijama Republike Grčke, vlade Japana, Republike Slovenije i dr.

Od 29.06.2000. kada je održana sjednica Skupštine Kantona Sarajevo naša ustanova posluje pod nazivom Javna ustanova “Opća bolnica Sarajevo”. Osnovana je za obavljanje javne zdravstvene djelatnosti u oblasti specijalističko-konsulta- tivne i bolničke zaštite za Kanton Sarajevo Unutar organizacionih jedinica bolnice obavljaju se sljedeće djelatnosti : hospitali- zacija, medicinska njega i hirurške djelatnosti, dijagnostika, liječenje, operacije, analize, hitne intervencije, proizvodnja farma- ceutskih preparata, izdavanje i spravljanje lijekova po proceduri.
Osim zdravstvene djelatnosti u bolnici se odvija dio nastavnih procesa za srednju školu zdravstvenog usmjerenja, farmaceutskog fakulteta i posdiplomskog obrazovanja u oblasti kliničkih disciplina i porodične medicine. Kapacitet ustanove je 300 postelja. U njoj je zaposleno oko 500 radnika.

U junu mjesecu 2000.godine, OBS je stekla uslove da nosi naziv “Baby Friendly Hospital – Bolnica prijatelj beba”. Time se Bolnica uključila u globalnu kampanju koju su pokrenuli The World Health Organization (WHO) i The United Nations Childrens Fund (UNICEF). Program ove kampanje je zasnovan na tzv. «Deset koraka uspješnog dojenja» koji podržavaju prava svake majke da izabere dojenje kao najprirodniji i najzdraviji način hranjenja svoje novorođene bebe. Na taj način se OBS pridružila porodici od 16.000 takvih bolnica u svijetu.